مدت زمان لازم برای خانه‌دار شدن ایرانی‌ها چقدر است؟

به نقل از خبرآنلاین، طبق اطلاعات منتشر شده از مرکز آمار، شاخص «دسترسی به مسکن» که نشان‌دهنده مدت زمانی است که یک خانواده با درآمد سالیانه کل خود به خرید یک واحد مسکونی ۱۰۰ متری نیاز دارد، در سطح ملی به‌طور متوسط ۱۰ سال و در تهران حدود ۱۸ سال تخمین زده شده است. در عین حال، این معیار در سطح جهانی کمتر از ۱۵ سال در نظر گرفته می‌شود.

به گزارش خبرگزاری فارس، با این حال، شاخص دیگری تحت عنوان «مدت زمان انتظار با توجه به میزان پس‌انداز سالیانه» واقعیت‌های بهتری از وضعیت را به تصویر می‌کشد.

نرخ پس‌انداز خانوارها در سال ۱۴۰۳ نسبت به سال قبل از آن افزایش یافته است؛ به‌طوری که در سطح کشور از ۱۸ درصد به ۲۱ درصد و در تهران از ۱۳ درصد به ۲۰ درصد رسیده است.

نخستین آمارها نشان می‌دهد که یک خانوار شهری به‌طور متوسط به ۴۹ سال و در تهران به حدود ۸۹ سال برای خانه‌دار شدن نیاز دارد.

این اعداد نسبت به سال ۱۴۰۲ بهبود معناداری را نشان می‌دهند؛ زیرا در آن سال، مدت زمان انتظار در کل کشور به ۵۹ سال و در تهران به ۱۵۲ سال (بیش از یک قرن و نیم) می‌رسید. بدین ترتیب، زمان انتظار در تهران بیش از ۴۰ درصد کاهش یافته است.

کاهش این زمان را می‌توان به سه عامل اصلی نسبت داد. اولا، در سال ۱۴۰۳، افزایش قیمت مسکن به‌دلیل تحولات منطقه‌ای و نگرانی‌های سیاسی کاهش یافت و نرخ تورم مسکن که در سال ۱۴۰۲ بیش از ۶۰ درصد بود، به حدود ۱۵ درصد رسید.

دوم، رشد درآمد خانوارها به‌طور قابل توجهی بیشتر از تورم مسکن بوده است؛ به‌طوری که متوسط افزایش درآمدها در کشور ۳۳.۶ درصد و در تهران ۲۹ درصد گزارش شده است.

سومین عامل نیز بهبود در نرخ پس‌انداز است؛ هرچند این افزایش به‌ویژه ناشی از رشد ارزش دارایی‌ها، به‌ویژه املاک قشر مرفه بوده و مستأجران از این وضعیت کمتر بهره‌مند شده‌اند.

با وجود این پیشرفت‌ها، شرایط همچنان بحرانی توصیف می‌شود. مدت زمان انتظار برای خانه‌دار شدن در تهران حدود شش برابر و در کل کشور سه برابر میزان استاندارد جهانی است.

در شرایطی که سطح طبیعی این شاخص در دنیا حدود ۱۵ سال و در بهترین حالت حتی ۵ سال یا کمتر به‌حساب می‌آید، خانواده‌های تهرانی باید نزدیک به ۹۰ سال و خانوارهای شهری کشور به‌طور میانگین حدود ۵۰ سال انتظار بکشند تا به خانه خود برسند.

این شکاف وسیع نشان‌دهنده شدت مسئله «فقر مسکن» در ایران است. گزارش‌ها نشان می‌دهد که نرخ فقر مستأجران در سال ۱۴۰۲ به ۴۰ درصد رسیده که رکودی در دو دهه اخیر محسوب می‌شود.

علاوه بر این، شکاف طبقاتی در زمینه مالکیت مسکن افزایش یافته است؛ به‌طوری که طی ۱۶ سال اخیر تعداد خانوارهای صاحب‌خانه در دهک دهم دو برابر شده، اما در دهک اول تنها ۶۰ درصد رشد کرده و همچنان ۱۰۰ درصد مستأجران این دهک در شرایط فقر قرار دارند.

از سوی دیگر، جهش اجاره بها بخش عمده‌ای از پس‌انداز سالانه خانوارها را تحت‌تأثیر قرار داده و دو ابزار اصلی برای خانه‌دار شدن یعنی پس‌انداز و تسهیلات بانکی عملا کارایی خود را از دست داده‌اند.

۲۱۷