انحراف خصوصیسازی بخش خودروسازی به واسطه نرخگذاری دولتی
گام گذاشتن در محیطی که آوازه دستگاههای پرس ورق، بدنهسازی، مونتاژ و گفتگوهای گرم با مدیران مختلف شرکت ایران خودرو در آن به گوش میرسد، فرصتی استثنایی را فراهم میسازد تا با دقت بیشتری به نوآوریها و فناوریهای رباتیک در تولید خودرو و قطعات پی ببریم و همچنین توانایی و تخصص کارکنان جوان و مجرب در خطوط تولید و مونتاژ را مشاهده کنیم.
پیمودن مسیر میان رباتهای خطوط تولید کاملاً اتوماتیک کارخانه ایرانخودرو نمایانگر عزم راسخ این خطوط برای فعالیت ۲۴ ساعته در جهت شکستن رکوردهای تولید و اشتغال در این کارخانه است. به طوری که در شهریورماه ۱۴۰۴، رکورد تولید ماهانه در این شرکت به مدت سه سال اخير شکسته شد و برای نخستین بار در این مدت، تعداد تولید خودروهای سواری و وانت این شرکت از مرز ۶۰ هزار دستگاه فراتر رفت.
عزم راسخ ایرانخودرو برای جهش در تولید
عبور تولید خودرو از مرز ۶۰ هزار دستگاه در شهریورماه، نشانهای از استقلال و عزم جدی بزرگترین خودروساز خصوصی ایران برای جهش تولید به شمار میرود.
این افزایش تولید در شرایطی صورت گرفته که صنعت کشور در سال جاری، به ویژه در ماههای اخیر با چالشها و بحرانهای وسیعتری مواجه بوده است؛ از جمله ناترازی انرژی، محدودیتهای مالی، تحریمها، و مشکلات اقتصادی و سیاسی.
این موفقیت، نتیجه راهبردهای اجرایی، بهرهبرداری از ظرفیتهای داخلی، مدیریت مؤثر منابع، بهینهسازی فرآیندها و تلاش بیوقفه کارکنان در تمامی حلقههای زنجیره تولید، از کارمندان خطوط تولید تا تأمینکنندگان قطعات است.
مدیریت بخش خصوصی این گروه صنعتی موفق شده است که نه تنها بر یاران بر مشکلات غلبه کند، بلکه موجب رونق تولید و ایجاد ارزش افزوده در کل زنجیره خودروسازی کشور شده است.
این دستاورد به وضوح نشان میدهد که حتی با وجود تمامی محدودیتها، ظرفیت و پتانسیل بالایی برای رشد در صنعت خودروی کشور وجود دارد. بهطور واضح ضروری است که برای استمرار و تسریع این روند مثبت، اصلاحات بنیادی در برخی سیاستهای کلان اقتصادی، به ویژه بازنگری در شیوه قیمتگذاری دستوری که همواره به عنوان مانع اصلی در سرمایهگذاری و توسعه در این صنعت تلقی شده، الزامی است و میتواند زمینهساز بهبود پایدار و مستمر در روند تولید و توسعه بزرگترین خودروساز کشور شود.
از خطوط تولید رباتیک تا مونتاژ خودرو با دستان ماهر متخصصان
به محض ورود به سالن تولید قطعات خودرو، رباتهایی را میبینیم که با نهایت دقت، اجزای مختلف را تولید میکنند؛ از درب خودرو تا سقف سمند و پژو. در حال حاضر، کاربرد رباتها در صنعت خودروسازی بهطور چشمگیری پیشرفتهتر شده است. این رباتها در فرآیند تولید، مونتاژ و ارتقاء کنترل کیفیت نقش کلیدی ایفا میکنند. خودروسازان در سطح جهانی به منظور تأمین دقت و کارایی بالای استانداردها به فناوری رباتیک متکی هستند و ایران خودرو نیز به لطف مدیریت کارآمد خود در این عرصه، به روز بوده و از قافله نوآوری و فناوری عقب نمانده است.
با ورود به سالن بدنهسازی، شاهد تناسب نوآوری رباتیک و دقت نیروی انسانی ماهر خواهیم بود. این سالن با مساحتی بالغ بر ۳۰ هزار متر مربع در دو طبقه، در سال ۱۳۸۳ به بهرهبرداری رسید و طراحی، ساخت و تکمیل آن سه سال به طول انجامید. حجم اسکلت فلزی به کار رفته در این سالن که ارتفاع آن به بیش از ۲۶ متر میرسد، حدود ۱۰ هزار تن است. سقف سالن به گونهای طراحی شده که لرزش و خطای رباتهای متصل به کف طبقه دوم به حداقل برسد و ضمن حفظ دقت، ضریب خطا به کمترین حد ممکن برسد.
فرآیند مونتاژ در کارخانه خودروسازی
پس از عبور از استخرهای رنگ بزرگ، به سالن مونتاژ وارد میشویم. در این سالن، مؤلفههای مختلف خودرو با یکدیگر ترکیب میشوند. در ابتدا، قطعات زیرکاری که نقش کلیدی در ایزولاسیون دارند، به هم متصل میشوند. این قطعات رویکردی برای عایقسازی از نظر صدا،حرارت و آب به کار میروند. برخی از قطعات ایزولاسیون برای جلوگیری از نفوذ گرما طراحی شدهاند و برخی دیگر برای ممانعت از ورود آب به کار میروند. اجزایی که به موضوع جلوگری از نفوذ صدا و حرارت مربوط میشوند، نخستین قطعاتی هستند که نصب میشوند، زیرا باید به طور مستقیم با بدنه در تماس باشند. عایقبندی صوتی و حرارتی پشت داشبورد در ابتدا نصب شده، تا به بعد عایقبندی کف و در نهایت سقف نیز صورت گیرد که همگی اینها مربوط به درون اتاق خودرو هستند. تزئینات عملکردی نیز نیاز به عایقبندی دارند، که به عنوان مثال در محفظه موتور صورت میگیرد. تزئینات داخلی شامل دسته سیمهایی میشود که از محفظه موتور، جایی که باتری قرار دارد، خارج میشوند و به چراغهای عقب میرسند و سپس عایقبندی شیشه انجام میگیرد و به ترتیب سایر اجزای خودرو نصب میشوند. اما در انتها، درب خودرو به این وسیله متصل میشود.
تولید ۴۲ خودرو در هر ساعت در ایرانخودرو
با همکاری شبکه تأمین گروه صنعتی ایران خودرو، هر ساعت به تعداد ۴۲ خودرو تولید میشود؛ بدین ترتیب، تولید روزانه این شرکت بین ۲۸۰ تا ۳۲۰ دستگاه متغیر است.
خطوط تولید ایران خودرو در شش استان شامل تهران، خراسان، آذربایجان شرقی، مازندران، فارس و کرمانشاه استقرار یافتهاند.
کارخانه خودروسازی به لطف خصوصیسازی این بار زنده باقی مانده است!
تبدیل خصوصیسازی مدیریت خودروسازی در ایران از یک شعار به یک واقعیت ناقص و نیمهکاره فرآیند دشواری بوده است؛ خصوصیسازی مدیریت ایرانخودرو در شرایطی انجام شده که وزارت صمت همچنان در تلاش است تا در سیاستهای این شرکت مداخله کند؛ اما تجربیات حاصله از واگذاری ایرانخودرو نشان میدهد که اگر واگذاری با شفافیت، توجه به شایستگی خریدار و مدیریت مستقل همراه باشد، نتایج مثبتی حاصل خواهد شد.
با این حال، بزرگترین لطمه به خصوصیسازی خودروسازی ناشی از قیمتگذاری دستوری بوده است. سالهاست که اقتصاد ایران با چالش بزرگی به نام قیمتگذاری دستوری درگیر است، که این مسئله نه تنها دست و پای تولیدکنندگان را میبندد، بلکه باعث به هم خوردن تعادل بازار و سودجویی عدهای خاص میشود. در حالی که قیمت خودرو به طور دستوری تعیین میشود، در حالی که قیمت دلار در بازار آزاد بیش از ۱۱۰ هزار تومان و در مرکز مبادله بیش از ۷۰ هزار تومان است، صنعت خودرو فاقد توان برای بازیابی و حرکت به جلو است؛ در حالی که خصوصیسازی صنعت خودرو این انتظار را ایجاد کرده بود که خودرو از یک کالای سرمایهای به کالایی مصرفی تبدیل شود و سهم سودجویان کاهش یابد. اما تداوم قیمتگذاری دستوری و دخالت مستقیم دولت در صنعت خودرو امیدها را در دلها میکشد.
