امید به احیای برجام را کنار بگذارید، اما اصول آن همچنان معتبر است/ عدم موافقت آمریکا با غنی‌سازی به معنای عدم وجود توافق خواهد بود

باشگاه خبرنگاران جوان؛ فاطمه تورانلو، محمدحسین نیک‌خوی متین – سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه کشورمان در گفتگوی ویژه خبری به بیان آخرین وضعیت ایران در مباحث بین‌المللی و مذاکرات با ایالات متحده پرداخت.

عراقچی در مورد همکاری با کشورهای همسایه و دیپلماسی استان‌ها بیان داشت: یکی از طرح‌هایی که در زمان اخذ رای اعتماد در مجلس ارائه دادم، دیپلماسی استانی بود؛ به این مفهوم که از ظرفیت‌های موجود در استان‌های کشور، خصوصا استان‌های مرزی بهره‌برداری کنیم. بر این باورم که بسیاری از مسائل را می‌توان از این طریق پیش برد، هرچند سیاست خارجی ایالات متحده متمرکز است، اما مسائلی چون قاچاق به راحتی در سطح استان‌ها حل و فصل خواهد شد. همچنین ظرفیت‌های اقتصادی متعددی در این استان‌ها وجود دارد و ما چهار همایش استانی در چهار نقطه کشور برنامه‌ریزی کرده‌ایم که نخستین برنامه در شیراز به اجرا درمی‌آید.

وی خاطرنشان کرد: ما تقریباً با تمامی وزرای کشورهای همسایه حداقل یک بار در هفته گفت‌وگو داریم و به ویژه در مورد مذاکرات غیرمستقیم بین ایران و ایالات متحده تبادل نظر داریم.

عراقچی در خصوص روند مذاکرات اظهار داشت: برجام هنوز به پایان نرسیده، اما قابلیت احیا ندارد و دیگر برای ما سودی نمی‌آورد. اکنون برنامه هسته‌ای ایران به گونه‌ای تحول یافته که نمی‌تواند به حالت پیشین بازگردد. باید فراموش کنیم که برجام احیا شود، ولی منطق برجام هنوز بر جای خود باقی است؛ یعنی ایجاد اعتماد برای صلح‌آمیز بودن فعالیت‌های هسته‌ای ایران به منظور رفع تحریم‌ها.

عراقچی ادامه داد: ما در برجام به محدودیت‌های زمان‌بندی شده و نظارت‌ها رضایت دادیم تا بتوانیم اعتمادسازی کنیم و بر این باورم که این فرمول هنوز معتبر است. بر حقوق خویش پافشاری خواهیم کرد، اما همچنان در تلاش برای ایجاد اقدامات اعتمادساز هستیم. در برجام تجارب بدعهدی‌ها را مشاهده کردیم و مطمئناً از این تجربیات بهره‌برداری خواهیم کرد تا اطمینان و تضمین‌های لازم را از طرف مقابل دریافت کنیم، اما تا کنون به این مرحله نرسیده‌ایم و در طرف مقابل، اختلافات عمیق وجود دارد چراکه آن‌ها بر این عقیده‌اند که باید غنی‌سازی به‌طور کامل متوقف شود و در صورت وقوع چنین شرایطی، هیچ توافقی وجود نخواهد داشت.

عراقچی همچنین افزود: در دوران ریاست‌جمهوری اوباما، مدتی طولانی بر این عقیده بودند که ایران هیچ گونه غنی‌سازی نداشته باشد، اما ما هم به مقاومت خود ادامه دادیم و به این فن‌آوری دست یافتیم؛ بنابراین اینکه در آغاز مذاکرات بخواهند به صورت جاه‌طلبانه عمل کنند، غیرمعمول نیست، ولی ما نیز در برابر این فشارها ایستادگی خواهیم کرد. آن‌ها این نگرانی را دارند که شاید ایران به سلاح هسته‌ای دست یابد، در حالی که اگر ایران چنین اراده‌ای داشت، به این هدف می‌رسید، ولی ما دلیلی برای اینکار نداریم چراکه طبق فتای رهبر انقلاب، این اقدام حرام است.

وی ادامه داد: سیاست‌های ما بر اساس اصولی است که در آن سلاح هسته‌ای جایی ندارد. اینکه بگویند نباید غنی‌سازی داشته باشید چون ممکن است به سمت ساخت تسلیحات هسته‌ای بروید، نادرست است. درخواست آن‌ها مبنی بر جمع‌آوری تأسیسات ما نه‌تنها غیرمنصفانه و غیرمنطقی است، بلکه از نظر عملی نیز غیرقابل اجرا است؛ این تأسیسات تکنولوژی بومی است که دانشمندان ما به آن دست یافته‌اند و از گسترش قابل توجهی برخوردار است.

عراقچی تصریح کرد: ما از نشست‌های مذاکره خارج نخواهیم شد و با مواضع خود وارد گردونه مذاکرات می‌شویم. قرار نیست هنگامی که به میدان می‌رویم سریعاً آن را ترک کنیم. ما این صحنه را رها نخواهیم کرد و ایستادگی خواهیم کرد تا اراده خود را به نتیجه برسانیم.

وی درباره تهدیدات اسرائیل اشاره کرد: امروز نامه‌ای به دبیرکل سازمان ملل و مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ارسال کردیم. اخیراً گزارش‌هایی منتشر شده که حاکی از آن است که صهیونیست‌ها خود را برای حمله به تأسیسات ما آماده می‌کنند. در این نامه اعلام کردیم که به این تهدیدات به طور فوری واکنش خواهیم نشان داد و اگر این تهدیدات ادامه یابد، تدابیر خاصی در این راستا اتخاذ خواهیم کرد. معنای این تدابیر را آن‌ها خوب درک می‌کنند؛ و در آن نامه اشاره نمودیم که اگر صهیونیست‌ها به ما حمله کنند، نه تنها پاسخ تند و فوری دریافت خواهند کرد، بلکه ما ایالات متحده را نیز مسئول همکاری با آن‌ها می‌دانیم و معتقد نیستیم که صهیونیست‌ها بدون دخالت آمریکا بتوانند علیه ایران توطئه کنند.

وزیر امور خارجه اظهار داشت: موضوع غنی‌سازی همچنان پابرجاست و وجود چنین چالشی دلیلی برای ترک مذاکرات نیست. دیپلماسی هرگز ترک نمی‌شود. در مذاکرات قبلی نیز مسائل متعدد خط قرمز دو طرف بود، اما ما در مسئله غنی‌سازی تسلیم نخواهیم شد و این موضوع را بارها تأکید کرده‌ایم. ما تا زمانی که طرف مقابل به این مسئله متعهد نشود، خواهیم ایستاد.

عراقچی همچنین گفت: طرف مقابل به عنوان یک تکنیک مذاکراتی خط قرمز خود را به صراحت اعلام کرد و ما نیز به محض سخنان ویتکاف، موضع خود را بیان کردیم و تأکید کردیم که غنی‌سازی خط قرمز ماست و از آن‌ها هیچ ترسی نداریم. مذاکرات با همین روش ادامه خواهد یافت و باید دید آیا طرف مقابل از مواضع خود پایین می‌آید یا خیر.

وزیر امور خارجه گفت: صهیونیست‌ها در طول ماه‌های اخیر تمام کوشش‌های خود را به نمایش گذاشتند تا ایالات متحده را به جنگ با ما ترغیب کنند و منطقه را به آتش بکشند که البته آمریکایی‌ها بیشتر از آن‌ها عاقل بودند و از این تدبیر پرهیز کردند. ما اهداف و برنامه‌های خود را داریم و تا جایی که آنها آمادگی همکاری داشته باشند، در این مذاکرات حاضر خواهیم بود.

عراقچی در مورد موضع اسنپ‌بک و مواضع اروپایی‌ها اظهار داشت: اروپایی‌ها به شکل کامل از این مذاکرات کنار گذاشته شده‌اند و در مذاکرات ما و ایالات متحده هیچ سهمی ندارند. در واقع ما گاهی اطلاعاتی در خصوص آنچه در این مذاکرات می‌گذرد به آن‌ها می‌دهیم که ایالات متحده بیان نکرده و با کشورهای اروپایی نیز به گفتگو ادامه داده‌ایم. در مورد اسنپ‌بک باید بگویم، این تصور که می‌توانند به عنوان ابزاری برای اعمال فشار از آن استفاده کنند، فقط موجب نزدیک شدن آن‌ها به شکست خواهد شد.

وی افزود: اگر اسنپ‌بک به مرحله اجرا درآید، هم اروپایی‌ها و هم کشورهای دیگر عکس‌العمل ما را خواهند دید. آن‌ها می‌دانند که نظام عدم اشاعه در یک بحران جدی قرار خواهد گرفت و این بحران بسیاری از جنبه‌ها را تحت تأثیر قرار خواهد داد. این مساله را ما زمان آقای روحانی و شهید رئیسی نیز به آن‌ها گوشزد کردیم.

به گفته وزیر امور خارجه، اروپایی‌ها مدت‌هاست به تقابل با ما ورود کرده‌اند و در سیاست خارجی ما جایی ندارند. آن‌ها نمی‌توانند فرض کنند که اسنپ‌بک همچون شمشیری بالای سر ما است و ما ناچاریم به خاطر آن هرگونه اقدام مناسبی انجام دهیم.

عراقچی در خصوص پایان تحریم‌ها خاطرنشان کرد: در مذاکرات گذشته تحت عنوان برجام، مذاکرات تنها بر روی برنامه هسته‌ای متمرکز بود و مسئله رفع تحریم‌ها فقط به موضوعات هسته‌ای مرتبط می‌شد. البته تحریم‌های کلیدی ما عمدتاً رابطه مستقیم با مسائل هسته‌ای دارد. در حال حاضر نیز هنوز به این عرصه وارد نشده‌ایم و در مذاکرات در یک مرحله پیچیده قرار داریم و اگر توانیم از این مرحله عبور کنیم و مسئله غنی‌سازی حل و فصل شود، آنگاه باید به جزئیات رفع تحریم‌ها بپردازیم.

به گزارش وزیر امور خارجه، البته در این راستا قانون راهبردی مجلس و مصوبات شورای امنیت ملی مورد نظر ما قرار دارد، اما هنوز به این مرحله نرسیده‌ایم.

عراقچی در ارتباط با ایده کنسوریوم هسته‌ای افزود: این ایده در صورتی موفق به اجرا می‌شود که مرکزی برای تولید سوخت هسته‌ای در مالکیت مشترک گروهی از کشورها ایجاد گردد. نظر ما در این باره روشن است؛ این ایده جذاب است و ما حتی آمادگی داریم در خارج از خاک ایران در آن شرکت کنیم، اما این جایگزین غنی‌سازی در داخل ایران نیست. غنی‌سازی در سرزمین ایران یک اصل بی‌چون و چرا است.

وزیر امور خارجه در پاسخ به این سوال که در صورت عدم حصول توافق، برنامه ما چیست، گفت: ما به ادامه برنامه هسته‌ای خود ادامه خواهیم داد. آنها هستند که باید به فکر یک برنامه ثانویه باشند. ما در عرصه‌های مختلفی به این صنعت ادامه خواهیم داد. ما در حال ساخت راکتور و تولید آب سنگین هستیم و روند صنعت هسته‌ای ما توقف نخواهد داشت. هرچند تحریم‌ها مشکلاتی ایجاد کرده است، اما ما سال‌هاست که با آن مواجه‌ایم.

عراقچی خاطرنشان کرد که رهبر معظم انقلاب گفتند اگر بتوانیم تحریم‌ها را لغو کنیم، باید بی‌درنگ اقدام کنیم، اما انجام این کار باید با عزت و کرامت ملت همراه باشد.

عراقچی در پایان برنامه در خصوص مشکلات منطقه‌ای و موضوع نوار غزه گفت: کرامت فلسطین به زخم عمیقی تبدیل شده و کشتار و جنایات صهیونیست‌ها به یک روند روزمره تبدیل شده است. نسل‌کشی روز به روز در حال انجام است و هر روز بیشتر از ۱۰۰ نفر در غزه جان خود را از دست می‌دهند. این جنایات در برابر دور