آیا هر گوشی موبایل واقعاً نمادی از اسرائیل است؟

ادعای نتانیاهو مبنی بر کنترل تمام گوشی‌های تولیدشده در جهان توسط اسرائیل، حقیقتاً اغراق‌آمیز و غیرواقعی است.
پس از انتشار این ادعا در خبرگزاری‌های جمهوری اسلامی، چالش‌های ناشی از جنگ دوازده روزه، باعث گشت که برخی از تحلیلگران و خبرنگاران ما این دروغ را تصدیق کنند.

موضوع به این صورت است:
حدود دو هفته پیش (بین چهاردهم تا هجدهم سپتامبر 2025)، دولت اسرائیل میزبان بیش از 250 نفر از قانونگذاران پنجاه ایالت آمریکا بود که در مراسمی به نام «پنجاه دولت، یک اسرائیل» شرکت کرده بودند. یکی از سخنرانان این نشست نخست‌وزیر اسرائیل بود که در مواجهه با نمایندگان آمریکایی ادعا کرد: «در دل هر گوشی تلفن همراه، قطعه‌ای از فناوری و نوآوری‌های اسرائیلی قرار دارد و اسرائیل به این واسطه نفوذ جهانی بر تمامی گوشی‌های همراه تولیدشده توسط هر شرکتی در سراسر دنیا دارد!»
این خبر به‌طور گسترده‌ای در شبکه‌های اجتماعی و خبرگزاری‌های ایران انتشار یافت و به نوعی «وایرال» شد، در حالی که تنها تعداد کمی از خبرگزاری‌های اروپایی و آمریکایی به بازنشر این ادعا پرداختند و تقریباً هیچ واکنش تفسیر یا انتقادی به این گزافه‌گویی نتانیاهو نداشتند.

اگر برخی از کارشناسان حوزه مخابرات و ارتباطات ما که در اینجا و آنجا در شبکه‌های اجتماعی فعال‌اند، این رجزخوانی نتانیاهو را نادیده می‌گرفتند یا پاسخی به آن می‌نوشتند و سپس ادامه می‌دادند، من نیز ضرورت نمی‌دیدم یادداشت این هفته‌ام را به تجزیه و تحلیل این مزخرفات اختصاص دهم. اما در مدتی است که می‌بینم و می‌خوانم که برخی از کارشناسان فناوری اطلاعات بدون هیچ‌گونه تعمق و تفکر انتقادی به اظهارات نتانیاهو، نه‌تنها ادعای او را پذیرفته‌اند بلکه خود به بازتولید و توسعه آن مشغول‌اند؛ به‌عنوان مثال، یکی از آن‌ها نوشت: «شواهدی وجود دارد که حتی گوشی‌های غیرهوشمند نیز به‌طور کامل تحت کنترل و ردیابی اسرائیل هستند.» و برای تأکید بر ادعای خود افزود: «نقش اسرائیل در ردیابی گوشی‌های همراه غیرقابل انکار است و نمی‌توان آن را اغراق‌آمیز یا صرفاً تبلیغاتی دانست؛ این یک واقعیت است.» و اضافه کرد: «اقدامات اینتل و کوالکام در اسرائیل شامل محصولات دارای backdoorهای سخت‌افزاری است.»

نکته‌هایی که البته برخی از آن‌ها نادرست هستند (به عنوان مثال، اینتل به مدت طولانی است که در حوزه گوشی‌های هوشمند فعالیتی ندارد) و برخی به صورت نسبی صحیح‌اند (مثل امکان شنود از طریق نصب پگاسوس در گوشی‌های هوشمند پیشرفته توسط اسرائیل). در مجموع به نظر می‌رسد که نیت نویسنده این گزاره‌ها به دلیل باور به پروپاکاندای دشمن، مردود و نادرست است.

در این یادداشت سعی می‌کنم با تأکید بر نظارت جدی پنتاگون و وزارت دفاع ایالات متحده بر پروژه‌های امنیتی و دفاعی مراکز تحقیق و توسعه اسرائیل (که نمونه‌هایی از آن را در ادامه معرفی می‌کنم)، ادعای نتانیاهو مبنی بر «وجود قطعه‌ای از اسرائیل در هر گوشی تلفن همراه» را باطل نمایم و نشان دهم که این «برادر بزرگ» است که نه تنها همه گوشی‌های تلفن همراه جهان، بلکه برخی از گوشی‌های پرچم‌دار را در سطح جهانی (و به همین ترتیب، در اسرائیل) شنود می‌کند!
در پایان این یادداشت به دلایل روان‌شناختی رفتار و گفتار اغراق‌آمیز نخست‌وزیر اسرائیل پرداخته و اینکه چگونه باید شخصیت و رفتار سیاسی او را شناخت تا فریب اظهارات او را نخوریم.

خلاصه ای از متن خبر

نتانیاهو درحالی‌که به معرفی صادرات اسرائیل به ایالات متحده می‌پرداخت، از هیأت قانونگذاران آمریکایی پرسید: «آیا شما گوشی موبایل دارید؟ آیا در اینجا یکی از این گوشی‌های هوشمند را دارید؟ اگر چنین باشد، شما یک بخش از اسرائیل را در دست دارید. گوشی‌های موبایل، غذایی که می‌خورید – حتی گوجه‌فرنگی گیلاسی که مصرف می‌کنید – آیا می‌دانید [این محصولات] کجا تولید شده‌اند؟ […] این محصولات، اسرائیلی هستند، درست مانند بسیاری دیگر از موارد [که شما استفاده می‌کنید].»

معنی «هر تلفن همراه، یک تکه از اسرائیل است»

منظور نتانیاهو این است که بخش‌های متعددی از فناوری‌های مورد استفاده در تلفن‌های همراه، از جمله چیپ‌ها، دوربین‌ها، حافظه و نرم‌افزارهای امنیتی توسط شرکت‌ها و استارتاپ‌های اسرائیلی طراحی یا توسعه یافته‌اند.
به اعتقاد او، هنگامی که شخصی از تلفن همراه استفاده می‌کند، عملاً یک «تکه» از فناوری اسرائیلی را در دستان خود دارد. به‌عبارتی، او به وضوح نشان می‌دهد که اسرائیل در زمینه تکنولوژی ساخت گوشی‌های موبایل نفوذ عمیق و قابل‌توجهی دارد که به‌نوعی نمایانگر قدرت اسرائیل در زندگی روزمره مردم در سرتاسر جهان است.
اظهارات نتانیاهو مبنی بر اینکه «هر تلفن همراه، یک تکه از اسرائیل است»، به‌طور قابل توجهی در قالب جنگ روانی و پروپاگاندا قابل بررسی است. او در سخنرانی‌های اخیر خود عملاً تلاش کرده به‌واسطه رهبری جنگ در حداقل پنج جبهه و تأکید بر نفوذ و اثرگذاری فناوری اسرائیل، تصویر ناواقعی و اغراق‌آمیز از قدرت و نفوذ جهانی کشورش به دست دهد؛ تصوری که به‌عنوان یک پیام سیاسی و تبلیغاتی هدفمند طراحی شده است.
از سوی دیگر، این اظهارات با وجود واقعیت‌های موجود در همکارهای دوجانبه بین آمریکا و اسرائیل در عرصه‌های مختلف امنیتی و نظامی، همواره کمتر از حد انتظار و بیشتر به‌طور متوجه به یک هدف است. فضای سیاسی و تنش‌های منطقه‌ای و جهانی این زمینه را مهیا کرده تا این گونه اظهارات به‌عنوان ابزاری برای تقویت دیدگاه‌های سیاسی و تبلیغاتی در کنگره آمریکا و جامعه بین‌المللی به‌کار‌رود؛ بخصوص در شرایطی که او به‌دنبال تقویت حمایت‌های نظامی و سیاسی از قانونگذاران آمریکاست. واقعیت این است که اسرائیل پیشرو در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات است، اما این پیشرفت به‌واسطه همکاری نزدیک پنتاگون و وزارت دفاع آمریکا حاصل شده است که وارث پروژ‌های فوق امنیتی مرتبط با فناوری‌های اطلاعات و ارتباطات نظامی به مراکز تحقیق و توسعه ارتش اسرائیل هستند.

برخی از همکاری‌های پنتاگون و وزارت دفاع آمریکا با اسرائیل

نمونه‌هایی از همکاری‌های پنتاگون و وزارت دفاع (جنگ) ایالات متحده با مراکز تحقیق و توسعه اسرائیل شامل موارد زیر می‌شود:
– پنتاگون در پروژه‌ای به نام Open6G که بخشی از برنامه Innovate Beyond 5G است، با هدف پیشرفت فناوری‌های نسل بعدی شبکه‌های بی‌سیم، از طریق همکاری‌های دانشگاهی و صنعتی، اقدام به تأمین مالی یک مرکز تحقیقاتی می‌کند. اما ذکر همکاری مستقیم با مراکز اسرائیلی در حال حاضر به‌طور رسمی دیده نمی‌شود.
– همکاری‌های فناوری دفاعی و هوش مصنوعی بین ایالات متحده و اسرائیل مدتهاست در حال انجام است و شامل پروژه‌های مشترک در زمینه فناوری‌های نظامی، از قبیل سیستم‌های هوش مصنوعی مدیریتی، دفاع موشکی و تکنولوژی‌های پیشرفته مبتنی بر تجارب اسرائیل می‌باشد. این همکاری‌ها معمولاً به‌صورت تبادل فناوری، توسعه مشترک و حمایت از نوآوری‌های دفاعی صورت می‌پذیرد، اما پروژه‌های خاصی که به‌طور مستقیم از سوی پنتاگون به مراکز تحقیق و توسعه اسرائیل واگذار می‌شوند، به‌طور دقیق گزارش نمی‌شوند.
– اسرائیل دارای برنامه‌های ملی وسیع در حوزه هوش مصنوعی است که با همکاری وزارت دفاع و نهادهای تحقیقاتی دفاعی این کشور اجرا می‌گردد و این برنامه‌ها برای توسعه فناوری‌های نظامی و غیرنظامی طراحی شده‌اند. این برنامه‌ها همچنین به همکاری‌های دوجانبه امریکایی مرتبط هستند.
– یک گروه کاری مشترک در زمینه فناوری عملیات بین ایالات متحده و اسرائیل (OTWG) برای ترویج همکاری‌های تحقیقاتی و توسعه میان دو کشور تأسیس شده است که هدف آن پیشگیری و ممانعت از خلف اهداف استراتژیک دو طرف در مقابل تهدیدات پیشرفته است. این همکاری، زمینه‌ای را برای پروژه‌های مشترک فراهم می‌نماید، اما لیست پروژه‌های اختصاصی و واگذار شده به مراکز تحقیق و توسعه اسرائیل به دلایل امنیتی به‌صورت علنی منتشر نمی‌شود.
– به‌علاوه، به تازگی پیشنهادهایی برای راه‌اندازی دفتر واحد نوآوری دفاعی ایالات متحده در اسرائیل مطرح شده است که می‌تواند محلی رسمی برای توسعه پروژه‌های مشترک فناوری‌های دفاعی و قابلیت‌های نوآورانه باشد.
بنابراین، با توجه به مطالب ذکر شده، گزاره «برخی از گوشی‌های همراه، شامل تکه‌ای از همکاری پنتاگون و وزارت دفاع آمریکا با اسرائیل هستند» درست‌تر از گزاره قبلی می‌باشد!

ریشه‌های رفتار متناقض و گفتار اغراق‌آمیز نخست‌وزیر اسرائیل

نتانیاهو مانند بسیاری از همتایانش در عرصه سیاست، فردی است که با شکست‌های مکرر خود، تلاش می‌کند ناکامی‌هایش را زیر لایه‌ای از بلاغت فریبنده و نوعی خودشیفتگی فناورانه پنهان کند. (دو هفته پیش، تحت عنوان «آسیب‌پذیری‌های گوشی آقای “رئیس جمهور”» نمونه دیگری از این خودشیفتگی فناورانه را در گفتار و رفتار اغراق‌آمیز نیکلاس مادورو در بستر ارتباط مطرح نمودم.)
اگر «اریک فروم» روانکاو و جامعه‌شناس نامی آلمانی زنده بود و شخصیت اجتماعی نتانیاهو را تحلیل می‌کرد، با توجه به بینش‌هایش حول قدرت، فرار از واقعیت، گریز از آزادی و تأثیر خودمحوری در سیاستمداران، احتمالاً بخش‌های عمده‌ای از رفتار و گفتار نتانیاهو را نمونه‌ای از خودشیفتگی سیاسی شدید می‌دانست.
اریک فروم (Erik Fromm) عموماً افرادی را که برای نگهداری قدرت و مشروعیت خود به شیوه‌های خودمحور و قدرتمندانه متوسل می‌شوند، مورد نقد قرار می‌داد و تأکید می‌کرد که خودشیفتگی عمیق شامل ابراز خودبزرگ‌بینی، کاهش اهمیت حقوق بشر و نقض حریم خصوصی دیگران و آرمان‌گرایی قدرت ابزارهای به‌کار‌رفته است.
به همین روش، طبق نظریات اریک فروم در مورد شخصیت‌های سیاسی، می‌توان بر این باور بود که او شخصیت اجتماعی نتانیاهو را به‌شدت دارای ویژگی‌های خودشیفتگی قلمداد می‌کرد، نه فقط به عنوان اختلال بالینی، بلکه به عنوان یک ویژگی اجتماعی-سیاسی که به‌منظور حفظ و گسترش قدرت مورد استفاده قرار می‌گیرد.

جمع بندی و نتیجه‌گیری

پروپاگاندا در رهبری جنگ، نوعی پیام‌رسانی هدفمند است که در زمان بروز درگیری برای تأثیرگذاری بر احساسات، عقاید و رفتارها به‌کار می‌رود. ویژگی‌های اصلی این تاکتیک جنگی شامل بسیج و نگه‌داشتن حمایت داخلی (تشویق به خدمت، همبستگی و پذیرش دشواری‌ها)، تضعیف عزم و اعتبار دشمنان (تحقیر، کتمان اخلاقیات، القای ترس یا نفرت)، کسب یا تغییر حمایت بین‌المللی و مشروعیت‌بخشی به اقدام‌های نظامی می‌باشد.
ویژگی‌های محتوایی و زبانی این روش نیز شامل ساده‌سازی پیام و تغییر یا تحریف واقعیت‌ها می‌باشد.
از این رو، اظهارات نتانیاهو در همایشی که شامل قانونگذاران آمریکاست، مبنی بر این که «هر تلفن همراه، یک تکه از اسرائیل است» و بنابراین، همه گوشی‌های تلفن همراه تحت شنود اسرائیل قرار دارند، برخاسته از تاکتیک جنگ روانی یک فرد به‌شدت خودشیفته است که از یک سو قدرت فناوری امنیتی اسرائیل را ایده‌آلیزه و مطلق جلوه می‌دهد و از سوی دیگر، وابستگی عمیق این قدرت را به ایالات متحده‌ای در اظهاراتش نادیده می‌گیرد./عصر ارتباط