به گزارش شیعه آنلاین، ظاهراً پديده «عمامه‌گذاري» از اعراب مسلمان به ايران راه يافته است. در طي قرون متمادي پس از اسلام، ايرانيان نيز عمامه بر سر نهاده و عبا و قبا استفاده مي‌کرده‌اند. استاد علي‌اشرف فتحي در این باره طی مقاله‌ای در روزنامه اعتماد ملی نوشته است: شکل اين عمامه و عبا و قبا دچار دگرگوني‌هاي اساسي متعددي شده است و شکل کنوني عمامه و عبا و قبا چندان شباهتي به شکل سه چهار قرن پيش نيز ندارد، چه برسد به آنکه آن را به صدر اسلام منسوب کنيم. اما اصل پوشيدن چنين پوشش‌هايي همواره متداول بوده است. «عمامه» که هم خانواده کلماتي چون عموم و تعميم و عام است، به معناي پوششي است که سر را فرامي گيرد. شکل کنوني آن نيز شايد به دو سه قرن اخير برگردد. اينکه طلبه‌هاي سيد، عمامه سياه بر سر بگذارند و طلاب غير سيد، از عمامه سفيد استفاده کنند، ظاهراً چندان ارتباطي به صدر اسلام ندارد. بني‌هاشم و بستگان پيامبر(ص) در آن روزگار، عمامه و پوشش سبز داشته‌اند و اکنون نيز در بسياري از روستاها و شهرهاي سنتي، سادات پارچه سبزي بر سر مي‌بندند.

عمامه‌گذاري روحانيون نيز هيچگاه نياز به آيين و مراسم ويژه‌اي نداشته است. هر طلبه‌اي که تا اندازه‌اي از معلومات ديني بهره داشته، مي‌توانسته و مي‌تواند عمامه بر سر بگذارد و ملبس شود. حتي در روزگاري نه چندان دور، بسياري از طلبه‌ها از همان اوايل طلبگي معمم مي‌شده‌اند. اگرچه همانگونه که گفته شد براي عمامه گذاشتن، نياز به برگزاري مراسمي نيست و خود طلبه‌ها مي‌توانند اين کار انجام دهند، اما بيشتر طلبه‌ها ترجيح مي‌دهند که هم براي تبرک و هم براي خاطره شدن اين رويداد، نزد يکي از علما و بزرگان حوزه بروند و به دست آنان معمم شوند. از همين رو بسياري از مراجع تقليد و علماي بزرگ همواره در جشن‌هاي مذهبي با برگزاري مراسمي به نام «عمامه‌گذاري» جمعي از طلبه‌ها را ملبس مي‌کنند. در سال‌هاي اخير براي ضابطه‌مند شدن پوشش روحانيون، شوراي عالي و مرکز مديريت حوزه علميه قم قانوني را وضع کرده‌اند که طبق آن طلبه‌ها تنها پس از اتمام دوره مقدمات (سال ششم حوزه) و تاييد اخلاقي از سوي معاونت تهذيب حوزه مي‌توانند ملبس شوند. اگرچه هنوز هم خيلي‌ها هستند که چنين ضابطه‌اي را رعايت نمي‌کنند و از همان سال‌هاي نخست معمم مي‌شوند. با اين حال اکثر طلبه‌ها در سال‌هاي تحصيل در مقطع سطح (سال هفتم تا دهم) معمم مي‌شوند و عجله چنداني براي پوشيدن لباس در اوايل طلبگي ندارند.

                                    
با اين حال هنوز هم مانند گذشته در بين علماي حوزه کساني هستند که بر ضرورت پوشيدن لباس و عمامه گذاشتن تاکيد دارند. آيت الله محمد يزدي رئيس کنوني جامعه مدرسين حوزه علميه قم که عالي‌ترين مقام حوزه نيز هست، درباره معمم شدن خود مي‌گويد: «اوايل تشريف فرمايي مرحوم آيت الله بروجردي به قم بود. يک روز پدر مرحوم آقاي اشراقي – داماد حضرت امام – که مرد ملا و فاضلي بود و در قم جلسه تفسير داشت، در مدرسه فيضيه به منبر رفتند. ايشان در يکي از حجرات صحن، درس مي‌گفتند و منبري معروفي هم بودند. آن روز فصلي از سخنراني خود را به تجليل از لباس روحانيت اختصاص دادند و گفتند: «شاگردان امام زمان بايد علامت ظاهري داشته باشند و مانند ساير اقشار و طبقات که هر يک لباس مخصوص خود را دارند.» بعد هم به انتقاد از طلبه‌هاي حاضر در مجلس و لباس‌هاي آنان پرداختند و گفتند: «اين عرق چين‌ها و پالتوهايي که به تن کرده‌ايد چه معنا و مفهومي دارد؟!» بنده هم در آن شرايط با توجه به اينکه تازه از اصفهان آمده بودم پالتو به تن داشتم... مرحوم اشراقي معمم شدن طلبه‌هاي سطح خوان و خارج خوان را تقريبا تکليف شرعي قلمداد کرد و اين امر باعث شد که طلبه‌هاي بسياري از جمله بنده تصميم گرفتند که معمم شوند... من در ابتدا البته مانند بسياري از طلبه‌هاي به اصطلاح صفر کيلومتر قدري نگران و مضطرب بودم و مي‌گفتم با لباس چگونه مي‌توان راحت در خيابان تردد کرد و از بازار جنس خريد؟! اگر درسمان دير شد و خواستيم بدويم تکليف چيست؟!... سرانجام بر اين احساس غلبه کرديم و به سادگي معمم شديم. ابتدا عبا و قبا و عمامه‌اي تهيه کرديم و در همان حجره‌اي که مرکز اجتماع علماي اصفهان بود در حضور آنان معمم شديم.» (خاطرات آيت الله محمد يزدي، مرکز اسناد انقلاب اسلامي، ص 55)

امروزه مراسم عمامه‌گذاري طلبه‌ها رونق بيشتري گرفته و بر خلاف دوران گذشته که اين کار در جمع‌هاي دوستانه انجام مي‌شد، آيين‌هاي ويژه‌اي در جشن‌هاي ديني برگزار مي‌شود و مراجع بزرگ عهده دار عمامه‌گذاري مي‌شوند. روز عمامه‌گذاري براي طلبه‌ها روز خاطره انگيزي است. مرحوم آيت الله‌العظمي شیخ محمدتقي بهجت به دليل جايگاه معنوي ويژه‌اش بيش از همه مراجع مورد استقبال طلاب در مراسم‌هاي عمامه‌گذاري بود و طلبه‌ها اشتياق داشتند که در جشن عمامه‌گذاري از سوي ايشان ثبت نام کنند. مرحوم آيت الله العظمي شیخ فاضل لنکراني نيز از اين نظر مورد توجه طلبه‌ها بود. اکنون در قم مراجعي چون آيات‌عظام صافي گلپايگاني و مکارم شيرازي و... جشن‌هاي عمامه‌گذاري با شکوهي برگزار مي‌کنند.

در همین حال استاد محمد فقيه در مقاله‌ای دیگر در روزنامه اعتماد ملی می‌نویسد: كتاب «لباس روحانيت؛ چراها و بايدها» به دنبال پاسخ به اين پرسش است كه چرا روحانيون لباس خاصي مي‌پوشند؟ در مقدمه اين كتاب كه توسط انتشارات «موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني» نوشته شده، آمده است: «دانش‌آموختگان علوم ديني پس از چند سال تحصيل در حوزه و يك دوره آشنايي با فقه اسلامي، غالبا پوشش ويژه و متفاوت از ديگر مردم به لباس روحانيت درمي‌آيند. اين لباس به رغم پيشنهاد طولاني، هنوز در معرض پرسش‌هاي فراواني قرار دارد.»(ص 7) نويسنده در ابتداي كتاب «لباس روحانيت» را نماد در نظر مي‌گيرد و سعي مي‌كند به تشريح «نماد» در «تداعي معنا»(ص 9) بپردازد و ادامه مي‌دهد: «لباس هر انسان پرچم كشور وجود اوست... آرايش همه بدن و شكل و اندازه لباس كه براي خود انتخاب مي‌كنند، از سرضمير آنان خبر مي‌دهد.»(ص14) او در اين بخش بيشتر همچون مقاله‌نويسان سياسي به تعريض‌هايي نسبت به برخي نمادهاي روز مي‌پردازد و در پي‌نوشت‌ها به مقاله‌اي از «روزنامه كيهان» اشاره مي‌كند.(ص 18) و در توجيه ادله‌اش به بخشي از كتاب «خاطرات مستر همفر» استناد مي‌كند: (با) برداشتن عمامه از سر علماي دين و سادات حقيقي، وابستگي به پيامبر از ميان برود و هم احترام علما در ميان مردم.(ص20)