حضرت آیت الله سیستانی و صلح در عراق

به گزارش شیعه آنلاین – سيد ابوالفضل احمديان*، کشور عراق بر اساس توافقات بعمل آمده بعد از جنگ جهانی اول وشکست عثمانی و طی قرارداد ۱۹۲۰ چندین کشور بویژه عراق از امپراتوری عثمانی جدا و به استقلال رسید از نظر ساختار جمعیتی عراق متشکل از گروه های قومی و فرقه ای متعدد می باشد که این امر تاکنون آبستن بوجود آمدن منازعات قومی و مذهبی متعدد بوده است.

عراق از جمله کشورهایی عربی خاورمیانه می باشد که قومیت ها و مذاهب نقش پررنگی در حیات سیاسی و اجتماعی داشته و به همین علت نمی توان این کشور را به معنای واقعی دولت – ملت تلقی نمود ویکپارپگی به معنای واقعی وجود ندارد که البته نقش استعمار بخصوص کشور بریتاینا و در حال حاضر امریکا دراین موضوع بسیار پررنگ می باشد.

از جمعیت ۳۲ میلیونی عراق حدود ۶۵ درصد شیعیان و حدود ۳۵ درصد اهل تسنن و سایر ادیان حدود ۳درصد را تشکیل می دهند و ازنظر قومیت حدود ۷۵ درصد عرب و کردها حدود ۲۰ درصد و ترکمن ها و آشوری ها و… حدود ۵ درصد جمعیت کشور را تشکیل می دهند.

از زمان شکل گیری کشورعراق شیعیان از لحاظ جمعیتی و یا سرزمینی دارای بهترین موقعیت و جایگاه بوده و ازلحاظ منابع مالی دارای منابع غنی نفتی درجنوب و بصره میباشند علیرغم این امتیازات هرگز همانند آنچه را که کردها بدنبال آن هستند نبوده و همیشه بر حاکمیت سرزمینی و اتحاد و یکپارچگی تاکید داشته اند که این برگفته از نگاه مراجع دینی و بالخصوص حضرت آیت الله سیستانی بوده است .

حضرت آیت الله سیستانی از مراجع بزرگ شیعیان و از خاندان سادات حسینی که در عهد صفوی در سیستان زندگی می کردند. ایشان در سال ۱۳۴۹ ه.ق در مشهد متولد شد. در سال ۱۳۶۰ ه.ق آموختن مقدمات علوم حوزوی را در مشهد آغاز و سپس در سال ۱۳۶۸ ه.ق به قم مهاجرت کرد و در محضر آیت الله بروجردی بهره مند شد. آیت الله سیستانی در سال ۱۳۷۱ ه.ق از قم به نجف اشرف مهاجرت کرد و در جلسات دروس بزرگانی همچون آیت الله خویی،آیت الله حکیم حاضر شد. در سال ۱۳۸۰ ه.ق تصمیم مراجعت به مشهد گرفت و آیت الله خویی درجه اجتهاد وی را مکتوب کرد.ایشان در سال ۱۳۸۱ ه.ق بار دیگر از وطن به نجف بازگشت و شروع به تدریس نمود.

بعد از وفات حضرت آیت الله خویی در سال ۱۳۷۱ بسیاری از مقلدین آیت الله خویی، به توصیه وی عمل کرده و آیت الله سیستانی را به عنوان مرجع تقلید خود انتخاب کردند. آیت الله سیستانی به دلیل تحصیل ایشان در سه حوزه مشهد، قم و نجف بوده است؛ از عوامل اصلی برجستگی شخصیت علمی ایشان می‌باشد.

دیدگاه حضرت آیت الله سیستانی برمبنای برداشت توحید محور و شریعت اسلام بوده که با مبانی و دیدگاههای اکثریت مردم عراق سازگار می باشد.

حضرت آیت الله سیستانی همواره به دنبال فراهم ساختن زمینه‌های مشارکت تمام قومیت ها و مذاهب اسلامی و غیراسلامی و عراق بوده‌اند و دیدگاه‌های فرامذهبی و رویکردهای ضدقوم گرایانه ایشان از عواملی بوده است که دشمنان وحدت عراق نتوانسته‌اند از ایشان به عنوان ابزاری برای ایجاد اختلاف در میان مردم عراق بهره مند شوند. چه بسا دیدگاه‌های ایشان باعث شده است تا نه تنها شیعیان؛ بلکه گروه‌هایی از اهل تسنن، ترکمن‌ها، کردها و مذاهب مسیحی عراق پیرو دیدگاه‌های وحدت گرایانه ایشان شوند.

متاسفانه با توجه به شیعه گریزی حاکم در زمان حکومت حزب بعث لطمات جبران ناپذیری به این قشر مظلوم از مردم وارد که تاکنون نیز اثرات آن ملموس می باشد .

دیدگاه های وحدت گرایانه ایشان در حوادث و مواقع حساس تاریخ عراق راهگشای مشکلات بوده است. با سقوط صدام که اقتدار گروه اقلیت اعراب سنی مذهب از بین رفت و زمینه اقدامات انتقام جویی و تلافی جویانه شیعیان فراهم شد؛ آیت الله سیستانی در این زمان حکومت عراق را به حفظ امنیت تمامی مردم عراق صرف نظر از وابستگی‌های نژادی و مذهبی و فکری مکلف کرد. وحتی زمانی که تروریست‌ها به حرم امامین عسگریین(ع) حمله کردند و این موضوع احساسات میلیون‌ها شیعه را برانگیخت، آیت الله سیستانی به رغم همه فشارها همچنان بر اصول تفاهم و ایجاد عراقی واحد و مستقل تاکید نمودند و از شیعیان خواستند اقدامی تلافی جویانه علیه گروه‌های تروریستی که خود را منافقانه از اهل سنت معرفی می‌کردند؛ نداشته باشند.

در یکی از فتوای ایشان به این موضوع که لعن کردن به خلفای سه گانه و اهانت به مقدسات مذهبی دیگران و یا هر نوع رفتار و گفتار دیگری که سبب ایجاد تفرقه و آدم کشی میان مسلمانان می‌گردد، حرام است. و از این نوع اهانت به مقدسات دیگران باید خودداری شود. ایشان در پیام خود به همایش علمای سنی وشیعه در شهر نجف در باب وحدت مسلمانان چنین بیان می کنند: “بنده بارها گفته و باز هم می گویم که نگویید سنی ها برادرانمان هستند؛ بلکه آنها نفس و جان ما هستند”. شیوه مبارزه ایشان در مقابله با دشمنان خارجی و اجنبی‌ها مبتنی بر حفظ وحدت ملی، حمایت از هویت دولت و ثبات حکومت و پرهیز از تک‌روی و اقدامات خودسرانه است.

حضرت آیت الله سیستانی پس از سرنگونی حزب بعث و استقرار نظام جدید بر بغداد و رشد چشمگیر قدرت شیعیان همیشه در عین اتخاذ سیاست های مستقل از هرگونه سهم خواهی خارج از چارچوب اعلامی خودداری و بر تشریک مساعی کلیه اقوام و مذاهب جلوگیری تاکید داشته اند.

دیدگاه‌ها و مواضع آیت الله سیستانی در فرایند دولت-ملت¬سازی و شکل گیری نظام سیاسی نوین عراق نشان داده است که ایشان رسالتی سیاسی برای اسلام قائل است.

البته ایشان فردی اصول گرا و به شدت با افراطی گری مخالف می باشند .منش و استراتژی آیت الله سیستانی همواره اعلام نظر نسبت به مباحث کلان کشور عراق بوده و ایشان همواره از ورود به مسائل جزیی دوری جسته‌اند.

آیت الله سیستانی از همان ابتدای اشغال عراق خواهان برگزاری انتخابات آزاد و سراسری شدند و از این لحاظ اشغالگران آمریکایی را تحت فشار قرار دادند. این در حالی بود که پل برمر حاکم آمریکایی عراق ابتدا با بهانه نبود شرایط مساعد مخالف برگزاری انتخابات بود. اما بعد از فتوای آیت الله سیستانی، او پیگیر برگزاری انتخابات به شکل غیرمستقیم و با تشکیل فراکسیون‌های قومی، مذهبی، ملی و محلی مورد تأیید آمریکا شد و انتخاب نویسندگان قانون اساسی عراق را بر عهده همین فراکسیون‌ها گذاشت. در واقع اقدامات آمریکا فاقد مشروعیت لازم تلقی شد و مقامات آمریکایی نتوانستند مدل لیبرال دموکراسی مورد نظر خود را در قالب «قانون اساسی نوین عراق» بر این کشور تحمیل کنند و در نهایت مجبور به پذیرش اسلام سیاسی مردم سالار در این زمینه شدند.

ایشان همزمان با اوج گیری درگیری‌ها در عراق بین ارتش و نیروهای مردمی از یک سو و تروریست‌های داعش از سوی دیگر، طی فرمانی به رزمندگان عراقی، توصیه‌های لازم برای تحقق جهاد واقعی فرمودند و از آنان خواستندکه در نبرد با داعش از حدود دستورات دین تجاوز نکنند.

برگزاری رفراندوم کردستان عراق توسط مسعود بارزانی از جمله خبرهای مهم و چالش برانگیز این روزهای منطقه غرب آسیا بوده است.

رویکرد جمهوری اسلامی ایران مخالفت اساسی با برگزاری رفراندوم و اصل تشکیل دولت مستقل کردستان عراق بوده است. در این دیدگاه، اگرچهدلیل مخالفت کشورهای اروپایی و آمریکا با تشکیل دولت مستقل کردستان در مقطع زمانی فعلی به دلیل مناسب نبودن اوضاع کنونی عراق و عدم تشکیل پارلمان و همچنین تعیین رئیس جدید اقلیم است؛ اما ایران اساساً در هیچ شرایطی پذیرای استقلال کردستان عراق نیست و در عوض معتقد به امتداد روابط نظامی، اقتصادی و سیاسی خود با مسئولان اقلیم کردستان از یک سو و از سوی دیگر، پیگیری کمک به دولت عراق برای مشارکت بیشتر کردها در دولت قانونی این کشور می‌باشد. مشارکتی که موجب کاهش تنش میان شیعیان، اهل تسنن و کردها و نهایتاً تقویت یکپارچگی کشور عراق می‌شود۵٫

از آنجایی که از همان ابتدا آیت الله سیستانی تلاش کردند تا قانونی در این کشور به تصویب برسد که خواست و منافع همگان از هر طایفه و قومیت و مذهبی را به طور عادلانه فراهم سازد؛ ایشان در مورد برگزاری رفراندوم اخیر کردستان نیز؛ حل مشکلات را در رجوع به مقتضیات قانون اساسی کشور عراق می‌دانند.

ایشان از گذشته و حتی در ابتدای مطرح شدن نظام فدرالی و مطرح شدن دیدگاه‌هایی درباره طرح خودمختاری کردها در عراق فرموده بودند: “اصل نظام فدرالی و نوع مناسب آن برای جامعه عراق باید توسط نمایندگان مردم عراق در هیئت تدوین قانون اساسی مشخص شود؛ اما تاکید می‌شود که نمایندگان عزیز کُرد در شورای تدوین قانون اساسی با سایر برادرانشان به گونه‌ای به توافق برسند که در آن وحدت عراق حفظ شود؛ همان گونه که حقوق تمام اقوام و گرایش‌های موجود در این کشور باید مورد توجه قرار گیرد”.

حضرت آیت الله سیستانی در آخرین موضع گیری خود که توسط نماینده ایشان در کربلا بیان شد؛ مجددا نسبت به هرگونه جدایی و تقسیم عراق و شکستن تمامیت ارضی و وحدت ملی عراق هشدار داده و خواستار حفظ یکپارچگی و وحدت ملت عراق و پرهیز از طائفه گرایی و نژادپرستی و تحقق برابری بین همه عراقی‌ها شده‌اند.

حضور ایشان باعث مودت و همدلی دو ملت ایران و عراق شده است. که عینیت آن را در مراسم باشکوه اربعین حسینی که هرساله برگزار می شود می توان مشاهده نمود.

در موضوع استقلال اقلیم کردستان عراق ایشان با درایت و دور اندیشی علی رغم مخالفت با استقلال کامل کردستان از نیروهای دولتی و حشد الشعبی درخواست جلوگیری از هرگونه درگیری خونین با کردها را داشته و برحل مسالمت آمیز آن تاکید داشتند.

حضرت آیت الله سیستانی با نگرشی والا و با موازنه و حفظ تناسب دین با سیاست نقش پررنگی در معادلات سیاسی عراق داشته و نفوذ ایشان به هیچ عنوان قابل انکار نبوده و دولتمردان عراق بدون احساس هیچ گونه خطری به این موضوع واقف هستند و در حل بسیاری از مشکلات عراق ایشان بدون ایجاد هرگونه حساسیت و نگرشی جانبدارانه وارد شده و به ایفای نقش می پردازد.

(پایگاه خبری شیعه آنلاین فقط این مقاله را منتشر کرده و لزوما تأیید کننده همه محتوای مقاله نیست)

You might also like More from author

Leave a comment