کدام یک از مراجع تقلید به زبان فرانسوی مسلط بوده است؟!

به گزارش شیعه آنلاین ؛ از قدیم الأیام و در طول تاریخ تشیع، مراجع عظام تقلید شیعه همواره نه تنها در علوم دینی تبحر داشته بلکه در زمینه های مختلف علمی اعم از زبان ، ریاضیات و غیره مطالعاتی داشته و کسب علم می کرده اند.

شاید بتوان انتقاد کوچکی به مراجع دوران معاصر داشت و آن این است که بیشتر وقت خود را صرف فراگیری علوم دینی کرده و در کنار آن کمتر به دیگر علوم زمان اختصاص می دهد.

در این میان البته همه مراجع چنین نیستند بلکه جسته و گریخته مراجعی یافت می شود که در کنار یادگیری و صرف وقت برای آموختن علوم حوزوی، در برخی زمینه های دیگر علمی نیست تلاش می کنند.

برای نمونه می توان به مرحوم حضرت آیت الله دکتر محمد صادقی تهرانی اشاره کرد. او مدتی در فرانسه در کنار امام خمینی، رهبر کبیر انقلاب اسلامی ایران گذراند و در همان مدت هم به خوبی بر زبان فرانسوی تسلط یافت. البته در سال های پس از انقلاب در برخی مسائل با برخی شخصیت ها و جریانات نظام زاویه پیدا کرد و انتقاداتی نیز به برخی موارد داشت. در ذیل به طور خلاصه نگاهی می اندازیم به زندگینامه این مرحوم:

در سال ۱۳۰۵ در محله گلوبندگ (چال حصار) نزدیک بازار تهران، متولد و در خانواده‌ای روحانی پرورش یافت. پدر وی حاج شیخ رضا لسان‌المحققین (لسان‌الواعظین) از بزرگان خطبای ایران و از سرسلسله علمداران معارض سلطنت پهلوی اولین معلم علم و عمل و راهنمای آیت‌الله صادقی، ایشان را در ۵ سالگی به مدرسه اسلام واقع در گذر مستوفی فرستاد و از همان اوان کودکی ایشان را با معارف اسلام آشنا نمود. همزمان با پایان دوره دبستان و اخذ تصدیق ۶ ابتدایی در اثر شکنجه‌ها و لطمات مبارزات، پدر بدرود حیات گفت. آیت‌الله صادقی که از سویدای دل نفرت عمیقی نسبت به پهلوی داشت این حادثه به انزجار ایشان نسبت به آن رژیم ظالم افزود و از همان زمان مصمم به مبارزه در راه پدر گردید. دورهٔ متوسطه به دبیرستان پهلوی (سمیه فعلی) واقع در خیابان ری رفتند و پس از اتمام دوره دبیرستان فکر حضور در حوزه و تحصیلات اسلامی در ایشان قوت پیدا کرد. بدین ترتیب در سن ۱۴ سالگی در جنب دروس اسلامی، در مدرسه سپهسالار (قدیم) مشغول یادگیری مقدمات عرض و ادبیات شد که ۱ سال بعد جامع‌المقدمات و سیوطی و حاشیه ملاعبدالله بر تهذيب المنطق تفتازاني و… را تدریس ‌کرد. سپس به حلقات دروس عرفانی، اخلاقی و تفسیری آیت‌الله شاه‌آبادی بزرگوار، استاد امام خمینی در مسجد جمعه (جامع) تهران واقع در قلب بازار پیوست و پس از مدتی به منزل ایشان واقع در کوچه مجاور مسجد و دیگر محافل درسشان رفت.

وی محوریت علوم اسلامی را بر پایه قرآن می‌دانست و به نقد روش‌های متداول در حوزه‌های علمیه شیعی پرداخت. پیش از انقلاب، از مبارزین سیاسی بود و در سال ۱۳۴۱ش. به سبب سخنرانی تند در مسجد اعظم قم علیه محمدرضا پهلوی تحت تعقیب قرار گرفت. او هفده سال در کشورهای عربستان، عراق و لبنان در کنار فعالیت‌های علمی، علیه حکومت پهلوی فعالیت می‌کرد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران در برخی شهرها نماز جمعه برپا کرد اما بعد‌ها تا آخر عمر فقط به تألیف و تدریس مشغول شد. تفسیر سی جلدی «الفرقان فی تفسیر القرآن بالقرآن و السنه» نوشته اوست. علامه طباطبائی در یادداشتی تفسیر فرقان را موجب روشنی چشم و مایه افتخار معرفی می‌کند.

صادقی تهرانی در سال ۱۳۵۸ با همکاری چند نفر از طلاب و شاگردانش موسسه جامعة علوم القرآن را تأسیس و به پژوهش‌های قرآنی پرداخت. هدف این موسسه، انقلاب علمی قرآنی در همه ابعاد مادی و معنوی مسلمانان اعلام شد و کوشید قرآن را از مهجوریت فراگیر درآورد.

دکتر صادقی تهران دارای اندیشه های متفاوت بسیار زیادی نسبت به دیگر علما و مراجع بود. در ذیل به رو برخی از اندیشه ها و اعتقاد وی اشاره ای می کنیم:

• وی قرآن و سنت (بر محور کتاب) را پایه اصول استنباط فقهی و دلائل قطعی و معصوم می‌داند. از دیدگاه وی کتاب و سنت، بر هم تطابق دارند و محور احکام اخلاقی، عقیدتی، فردی، اجتماعی، عبادی، سیاسی و… فقط قرآن و در رتبه دوم، سنت منطبق بر محور وحی قرآنی است. و بر حسب نصوص، فقط کتاب الله، دلیل است؛ هم مشرِّع و هم دلیل شرعی است. بدین شیوه، بقیه مبانی استدلال و استنباط فقهی مشهور شیعه و اهل سنت از جمله؛ عقل، اجماع، شهرت، سیره، خبر واحد ظنی، قیاس و استحسان و استصلاح و…) را با استدلال به قرآن، مردود می‌داند.

• از دیدگاه صادقی تفکر دینی به علت مبتنی بودن زیاد آن به منقولات حدیثی، ضدیت‌های فراوانی با نصوص قرآن دارد.

• صادقی پس از قرآن به جز صحیفه سجادیه، مصباح الشریعه از امام صادق(ع) و اغلب نهج البلاغه، سایر منابعِ حدیثی شیعه و سنی را نمی‌پذیرد و آنها را مملو از اوهام و خرافات و جعلیات جاهلانه یا عامدانه می‌داند. رسول جعفریان افراطی‌ترین نوع بی‌اعتنایی به حدیث را در آثار صادقی تهرانی معرفی کرده و معتقد است: این روش در تاریخ فقه شیعه و سنی بی‌سابقه است.

• وی به جز آنکه می‌کوشد تا استدلال‌های خود را تماما قرآنی کند به نوعی خردگرایی باور دارد و بر این عقیده است که مقلد نیز می‌باید به طول مستدل با براهینی که برای او قانع کننده باشد مبانی احکام و فتاوا را بداند و بفهمد و از تقلید کوکورانه بپرهیزد.

• او معتقد بود: فلسفه گذشته از ضدیت زیادی که با قرآن دارد روایتی غیرمعصومانه از خداوند ارائه می‌دهد و باید بر محور کتاب و سنت قطعیه سامان یابد.

• از دیدگاه او اکثر مطالب موجود در کتب اصولی رایج در حوزه‌های علمیّه، اصلی اسلامی ندارد، بلکه تناقضاتی بیش نیست و با تناقضات و مقدّمات آشفته هرگز نمی‌توان به اسلام اصیل راه پیدا کرد.

• وی معتقد است: اسلام ناب محمّدی (ص) هرگز از فقه جواهریِ سنّتی بدست نمی‌آید بلکه اسلام ناب، فقط اسلامی است که از قرآن کریم و عرضه احادیث و اقوال بر قرآن و نیز از حدیث، اجماع و شهرتِ غیر مخالف با قرآن به دست می‌آید و هر چیزی به عنوان دین از غیر این راه بدست آید، بدعت است.

• دکتر صادقی تهرانی معتقد بود تنها تبعیت از فقیه اعلم اتقای قرآنی، صحیح است.

• وی همچنین معتقد بود فقیه اعلم می‌تواند زن باشد یا مرد. (رهبری غیر از مرجعیت است. بر زن جایز نیست که رهبر سیاسی باشد.)

• او می گفت: توهّم وحدت وجود خالق و مخلوق، برگرفته از عرفان نظریِ خلافِ قرآن است.

• از نظر وی میانگین بلوغ درباره نماز برای پسر و دختر نوعاً از ابتدای۱۰ سالگی قمری است و میانگین بلوغ برای روزه ‌داری ـ که معیار آن توانایی جسمی است ـ برای پسر و دختر نوعاً از ابتدای ۱۳ سالگی قمری می‌باشد.

• از نظرات وی این بود که اگر در یک بشکه آب لیمو یا یک حلب روغن و یا دیگ پلو، فضلهٔ موشی دیده شود هرگز کلّ آن‌ها محکوم به نجاست نیست بلکه فقط واجب است فضله را از آب لیمو یا روغن خارج کنند و همچنین اگر فضله را با یک قاشق برنج از اطراف آن بردارند کافی است.

• او معتقد بود خوردن هر چیز مست کننده ـ حتّی یک قطره از آن ـ حرام است، ولی پاک است.

• به نظر او بدن انسان، پاک است؛ اگر چه کافر، مشرک و ملحد باشد، ولی افکار و روح اینان پلید و نجس است.

• او می گفت: در وضو، شستن دست از آرنج تا سر انگشتان و بالعکس به هر کیفیتی صحیح است؛ ولی شستن آن از آرنج به سمت سر انگشتان، مستحبّ است.

• وی معتقد بود با حضور دو نفر اقامهٔ نماز عید فطر و قربان به جماعت واجب است و اگر هم انسان، تنها باشد اقامهٔ نماز عید فطر و قربان بر او واجب است.

• از نظراتش این بود که نماز تحت هیچ شرائطی در هیچ کجای دنیا در مسافرت‌های دور و یا نزدیک شکسته نمی‌شود.

• به نظر او اگر چه استعمال دخانیات (مانند سیگار و قلیان) حرام است، ولی مبطل روزه نیست.

• وی معتقد بود خروج زن از خانه، بدون اجازه شوهرش ـ تا زمانی که با حقوق زناشویی منافات نداشته باشدـ جایز است.

• از نظر وی انواع کلاغ و خرگوش حلال گوشت می‌باشند.

• او معتقد بود که هر عملی که به عنوان عزاداری امام حسین (ع) به بدن انسان ضرر برساند حرام است.

• وی می گفت بیت المال باید برای عموم مسلمین بطور عادلانه مصرف شود و خرج آن برای عدّه‌ای خاص، حرام است. مثلاً صرف پول‌های میلیاردی برای فوتبال و ورزش‌هایی مانند شطرنج، قطعاً حرام ‌است.

• به نظر وی سیادت فقط از طرف پدر نیست بلکه از طرف مادر هم قابل انتقال است و حتّی سیادت از طرف مادر، انتسابش مهم‌تر است.

• دکتر صادقی تهرانی معتقد بود که عالم ذر قبل از خلقت انسان وجود نداشته است و آیه ۱۷۲ سوره اعراف هیچ دلالتی بر این موضوع ندارد.

You might also like More from author

Leave a comment